ಕಗ್ಗಮಾಲಿಕೆ – ೪: ನಿರ್ವಚನಾತೀತ

ಕಗ್ಗ:

ಇಹುದೊ ಇಲ್ಲವೊ ತಿಳಿಯಗೊಡದೊಂದು ವಸ್ತು ನಿಜ|

ಮಹಿಮೆಯಿಂ ಜಗವಾಗಿ ಜೀವವೇಷದಲಿ||

ವಿಹಿಪುದದೊಳ್ಳಿತೆಂಬುದು ನಿಸದವಾದೊಡಾ|

ಗಹನ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಶರಣೊ-ಮಂಕುತಿಮ್ಮ|| 

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ:

ಇದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗದ ವಸ್ತುವೊಂದು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ನಿನಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾದರೆ ಆ ಗಹನ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗು.

ತಾತ್ಪರ್ಯ:

ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಎಲ್ಲದರ ಹಿಡಿವಡೆದ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾದ ಚೈತನ್ಯವೊಂದಿದೆ. ಅದು ಗಹನವಾದ ತತ್ತ್ವ; ಅದು ವಿವರಣೆಗೆ ನಿಲುಕದಂತಹುದು. ಅದು ನಿನಗೆ ಒಳಿತನ್ನು ಮಾಡುವುದೆಂದು ನಿಶ್ಚಯವಾದರೆ ಚಿಂತನೆಗೆ ನಿಲುಕದ ಆ ಪರಮತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗು. ಇದು ಈ ಕಗ್ಗದ ತಾತ್ಪರ್ಯ.

ಇದು ಹಳೆಯ ಮೂಸೆಯಲ್ಲಿ ಎರೆದ ಹೊಸ ಎರಕ. ಮಂತ್ರಪ್ರಾಯವಾದ ಸಾಲುಗಳಿಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ರಾಗಬದ್ಧ ಆಡಿಯೋ ವಿಡಿಯೋ ಇಲ್ಲಿದೆ. ನಿಧಾನಗತಿಯ ರಾಗಾನುರಣನಗಳಲ್ಲಿ ಕಗ್ಗದ ಭಾವ ಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗಬಲ್ಲುದು. ಅನುರಣನಗಳಲ್ಲಿ ಕಗ್ಗದ ಕಂಪು ಮೈದೋರುವಂತಾಗಲಿ.

#intellectualsupremacy #DVG #wisdom #philosophy #indicthought #IndicCivilization #bolumbu #kagga #mankutimmanakagga #dvgundappa #dvgundappa✍🏻

~ ಕೃಷ್ಣಪ್ರಕಾಶ ಬೊಳುಂಬು

ಆವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವವನ್ನರಿಯದವರಲ್ಲಿ: ಹೀಗೊಂದು ಸೂಫಿ ಧ್ವನಿ

View this post on Instagram

A post shared by ಕೃಷ್ಣಪ್ರಕಾಶ ಬೊಳುಂಬು (@kpbolumbu01)

ಪದ್ಯ:

ನಿಸ್ಕಾರ ನಮಸ್ಕಾರಗಳ ಹಲವಾವರ್ತಿಗಳ ಮಾಡಿ

ಸುಜೂದುಗಳ ಹಲವು ರಕ್ಕಾಯ್ತುಗಳನೋದಿ

ಅರಿಯಬೇಕಿದ್ದುದನರಿಯಲಿಲ್ಲ

ಅರಿಯಬೇಕಿದ್ದ ಬಗೆ ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವನು ಸೂಫಿ

ಅರ್ಥಗಳು:

ನಿಸ್ಕಾರ = ಸಲಾತ್ ಸಲ್ಲಿಕೆ, ಆವರ್ತಿ = ಆವರ್ತನ, ಸುಜೂದು = ತಲೆಬಾಗುವಿಕೆ (ಮಂತ್ರ ಪಠಣದೊಂದಿಗೆ), ರಕ್ಕಾಯ್ತು = ಆವರ್ತನ

ವಿವರಣೆ:

"ರಕ್ಕಾಯ್ತುಗಳನ್ನು ಓದುವುದು" ಎಂಬ ಪ್ರಯೋಗ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತ ಕ್ರಮದಂತೆ ತಲೆಬಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದನ್ನು "ಸುಜೂದುಗಳನ್ನು ಓದುವುದು" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಿನಕ್ಕೆ ಐದು ಬಾರಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ನಿಸ್ಕಾರ (ಸಲಾತ್) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಸ್ಕಾರ ಎಂಬ ಪದ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ನಮಸ್ಕಾರ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಅದೆಷ್ಟೋ ಸಲ ನಿಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇನ್ನೆಷ್ಟೋ ಸಲ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅರಿಯಬೇಕಿದ್ದುದನ್ನು ಅರಿಯಲೇ ಇಲ್ಲ; ಅರಿಯಬೇಕಿದ್ದ ಬಗೆಯನ್ನೂ ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ. 

ಇಲ್ಲಿನ ಸಾಲುಗಳು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ವಿರೋಧವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಆಚರಣೆಯ ಟೀಕೆಯಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, "ಮೂಲ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಮರೆಯುವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ" ಅನ್ವಯಿಸುವ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ. 'ನಿಸ್ಕಾರ' ಅಥವಾ 'ರಕ್ಕಾಯ್ತು'ಗಳನ್ನು ಓದುವುದು ಒಂದು ಸಾಧನವಷ್ಟೇ; ಆದರೆ ಆ ಸಾಧನದ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬೇಕಾದ 'ಅರಿವು' (ಜ್ಞಾನ) ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯ. 

ಸಮಾಜದ ಅರೆಕೊರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವವನು ಸೂಫಿ. ಇದು ಸೂಫಿಯೊಬ್ಬನ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸಾಲುಗಳ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗಿದೆ. ಸೂಫಿ ಪರಂಪರೆ ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಂತ ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಮುಕ್ತ ಚಿಂತನೆಯೆಡೆಗಿನ ಒಂದು ವಿನಮ್ರ ಪ್ರಯತ್ನ ಇಲ್ಲಿರುವಾತನದು.ಈ ಕವಿತೆಗೆ ಮಲೆಯಾಳ ಆವೃತ್ತಿಯೂ ಇದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ. ಅದು ಕೂಡ ನೀವು ಇದನ್ನು ನೋಡಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಓದಲು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿಯೇ ಮೂಲಕೃತಿ. 

ಆಚರಣೆಗಳು ದೇಹವನ್ನು ಬಾಗಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ 'ಅರಿವು' ಮಾತ್ರ ಆತ್ಮವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು. ಆವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಗದೆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಈ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಪಯಣಿಗರು.

~ ಕೃಷ್ಣಪ್ರಕಾಶ ಬೊಳುಂಬು

 

ಕಗ್ಗಮಾಲಿಕೆ – ೩: ಅವ್ಯಕ್ತ 

ಕಗ್ಗ:

ಜೀವ ಜಡರೂಪ ಪ್ರಪಂಚವನದಾವುದೋ| 

ಆವರಿಸಿಕೊಂಡುಮೊಳನೆರೆದುಮಿಹುದಂತೆ|| 

ಭಾವಕೊಳಪಡದಂತೆ ಅಳತೆಗಳವಡದಂತೆ| 

ಆ ವಿಶೇಷಕೆ ಮಣಿಯೊ-ಮಂಕುತಿಮ್ಮ||

ಪದವಿಂಗಡಣೆ:

ಪ್ರಪಂಚವಂ ಅದಾವುದೋ

ಆವರಿಸಿಕೊಂಡುಂ ಒಳನೆರೆದುಂ ಇದೆಯಂತೆ =  ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು ಅದರೊಳಗೆ ತಾನು ತುಂಬಿಕೊಂಡೂ ಇದೆಯಂತೆ

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ:

ಚೇತನವೂ ಅಚೇತನವೂ ಆಗಿರುವ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಅವ್ಯಕ್ತದೊಂದು ವಿಶೇಷವು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು ಅದರೊಳಗೆ ತಾನು ತುಂಬಿಕೊಂಡೂ ಇದೆಯಂತೆ. ಅದು ಭಾವಕ್ಕೂ ಒಳಪಡದಂತೆ ಮತ್ತು ಅಳತೆಗೂ ನಿಲುಕದಂತೆ. ಆ ಚೈತನ್ಯವಿಶೇಷಕ್ಕೆ ತಲೆಬಾಗು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.

ತಾತ್ಪರ್ಯ:

ಅವ್ಯಕ್ತವಾದುದನ್ನು ಅರಿತು ತಲೆಬಾಗಬೇಕೆಂಬುದು ಈ ಕಗ್ಗದ ತಾತ್ಪರ್ಯ.

ಇದು ಹಳೆಯ ಮೂಸೆಯಲ್ಲಿ ಎರೆದ ಹೊಸ ಎರಕ. ನಿಧಾನಗತಿಯ ರಾಗಾನುರಣನಗಳಲ್ಲಿ ಕಗ್ಗದ ಭಾವ ಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗಬಲ್ಲುದು. ಮಂತ್ರಪ್ರಾಯವಾದ ಸಾಲುಗಳಿಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ರಾಗಬದ್ಧ ಆಡಿಯೋ ವಿಡಿಯೋ ಇಲ್ಲಿದೆ.

#intellectualsupremacy #DVG #wisdom #philosophy #indicthought #IndicCivilization #bolumbu #kagga #mankutimmanakagga #dvgundappa #dvgundappa✍🏻

~ ಕೃಷ್ಣಪ್ರಕಾಶ ಬೊಳುಂಬು

ಧ್ಯಾನಹಂಸ

ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ಕಲಾಕೃತಿ ಇದಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಆರು ವಕ್ರ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. 

 

ಧ್ಯಾನಹಂಸ

ಇದು ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮ ಹಂಸ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುವುದರ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹಂಸವನ್ನು ನೀರ-ಕ್ಷೀರ ನ್ಯಾಯದಂತೆ ಹಾಲು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ 'ವಿವೇಕ'ದ ಸಂಕೇತವನ್ನಾಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಂಸವು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನವಾಗಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದು ಮನಸ್ಸು ಹೊಂದಬೇಕಾದ ಶುದ್ಧತೆಯ ಸೂಚಕ. ಧ್ಯಾನಮಗ್ನತೆಯೆಂಬುದು ಆತ್ಮಾನುಭವದ ಸ್ಥಿತಿಯೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಿರತೆ, ಮೌನ ಮತ್ತು ಅಂತರಂಗದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.

~ ಕೃಷ್ಣಪ್ರಕಾಶ ಬೊಳುಂಬು

 ಕಗ್ಗಮಾಲಿಕೆ - ೨: ನಂಬುಗೆ

ಕಗ್ಗ:

ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣು ವಿಶ್ವಾದಿಮೂಲ ಮಾಯಾಲೋಲ |
ದೇವ ಸರ್ವೇಶ ಪರಬೊಮ್ಮನೆಂದು ಜನಂ ||
ಆವುದನು ಕಾಣದೊಡಮಳ್ತಿಯಿಂ ನಂಬಿಹುದೊ |
ಆ ವಿಚಿತ್ರಕೆ ನಮಿಸೊ - ಮಂಕುತಿಮ್ಮ ||

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ:

ಲೋಕದ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣಕರ್ತನೆಂದೂ, ಲೋಕದ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಆಗಗೊಡುವವನೆಂದೂ, ದೇವರ ದೇವ ಪರಬ್ರಹ್ಮನೆಂದೂ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸಮೇತನಾದ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವೆಂದೂ ಯಾವುದನ್ನು ತಾವು ಕಾಣದಿದ್ದರೂ ಜನರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನಂಬಿದ್ದಾರೋ ಆ ಪರಮಾದ್ಭುತ ಚೈತನ್ಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ತಲೆಬಾಗು.

ತಾತ್ಪರ್ಯ:

ಲೋಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ನಂಬಬೇಕು, ನಂಬಿ ತಲೆಬಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಗುಂಡಪ್ಪನವರು ಈ ಕಗ್ಗದ ಮೂಲಕ ಸಾರಿದ್ದಾರೆ.

ಇದು ಹಳೆಯ ಮೂಸೆಯಲ್ಲಿ ಎರೆದ ಹೊಸ ಎರಕ. ನಿಧಾನಗತಿಯ ಅನುರಣನಗಳಲ್ಲಿ ಕಗ್ಗದ ಭಾವ ಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗಬಲ್ಲುದು. ಮಂತ್ರಪ್ರಾಯವಾದ ಸಾಲುಗಳಿಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ರಾಗಬದ್ಧ ಆಡಿಯೋ ವಿಡಿಯೋ ಇಲ್ಲಿದೆ.

#intellectualsupremacy #DVG #wisdom #philosophy #indicthought #IndicCivilization #bolumbu #kagga #mankutimmanakagga #dvgundappa #dvgundappa✍🏻

~ ಕೃಷ್ಣಪ್ರಕಾಶ ಬೊಳುಂಬು

 ಕಗ್ಗಮಾಲಿಕೆ - ೧: ಬುದ್ಧಿಯ ಬೆಳಗು

ಬುದ್ಧಿಯ ಪ್ರಚೋದನೆಯೇ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು

ಕಗ್ಗ:

ಶ್ರೀಯನಾಯುವ ಬಲವ ಜಯವ ಬೇಡಿರ್ದೊಡಂ |

ಗಾಯತ್ರಿಯನೆ ಪರಮಮಂತ್ರವೆಂದಾರ್ಯರ್ ||

ಧೀಯಂ ಪ್ರಚೋದಿಸೆಂದನುದಿನದಿ ಬೇಡಿದರು |

ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಧೀಮಹಿಮೆ - ಮಂಕುತಿಮ್ಮ ||

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ:

"ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಿಕರು ಐಶ್ವರ್ಯವೂ ಆಯುಸ್ಸೂ ಬಲವೂ ಜೊತೆಗೆ ಗೆಲುವೂ ಬೇಕೆಂದು ನಿತ್ಯವೂ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸೆಂದು ಬೇಡುವ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪರಮಮಂತ್ರವೆಂದು ಕರೆದರು. ಶ್ರೇಯಸ್ಸೆಂಬುದು ಬುದ್ಧಿಯ ಮಹಿಮೆ. ಅದು ಬುದ್ಧಿಯ ಪರಮ ಔನ್ನತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದಿಸುವಂತಹುದು."

ತಾತ್ಪರ್ಯ:

ಶ್ರೇಯಸ್ಸೆಂಬುದು ಬುದ್ಧಿಯ ಮಹಿಮೆ. ಅದು ಬುದ್ಧಿಯ ಪರಮ ಔನ್ನತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿಸುವಂತಹುದು - ಇದು ಈ ಕಗ್ಗದ ವಿಷಯವಸ್ತು. ಕನ್ನಡದ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯೆಂದು ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿದ; ಡಿ. ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪನವರ ಕಗ್ಗದ ಸಾಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರದ ಸಾರ ಮತ್ತು ಲೌಕಿಕ ಜೀವನದ ನಡುವಣ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. 

ಇದು ಹಳೆಯ ಮೂಸೆಯಲ್ಲಿ ಎರೆದ ಹೊಸ ಎರಕ. ಮಂತ್ರಪ್ರಾಯವಾದ ಸಾಲುಗಳಿಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ರಾಗಬದ್ಧ ಆಡಿಯೋ ವಿಡಿಯೋ ಇಲ್ಲಿದೆ.  ನಿಧಾನಗತಿಯ ಅನುರಣನಗಳಲ್ಲಿ ಕಗ್ಗದ ಭಾವ ಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗಬಲ್ಲುದು. ಮಂತ್ರಪ್ರಾಯವಾದ ಸಾಲುಗಳಿಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ರಾಗಬದ್ಧ ಆಡಿಯೋ ವಿಡಿಯೋ ಇಲ್ಲಿದೆ.

#intellectualsupremacy #DVG #wisdom #philosophy #indicthought #IndicCivilization #bolumbu #kagga #mankutimmanakagga #dvgundappa #dvgundappa✍🏻

~ ಕೃಷ್ಣಪ್ರಕಾಶ ಬೊಳುಂಬು

ಸೂರಿಕುಮೇರು ಎಂಬ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮೇರುಪರ್ವತ

ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮೇರು ಸೂರಿಕುಮೇರು ಕೆ. ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟರವರ ನಿಧನದ ಸುದ್ದಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಹೃದಯವನ್ನು ಕಲಕಿದೆ.

_*ಸೂರಿಕುಮೇರು ಎಂಬ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮೇರುಪರ್ವತ*_

ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮಟ್ಟು ಮಜಲುಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವನಲ್ಲ; ಪ್ರಸಂಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಕೇಳಿದ ಅಲ್ಪಜ್ಞಾನವೇ ಈ ಬರೆಹಕ್ಕೆ ಆಧಾರ. ಆದರೆ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪರಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರಸಾಸ್ವಾದಕನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಕಲಾಸ್ವಾದನೆ ಎಂಬ ಧೈರ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಲಿದ್ದೇನೆ. 

‘‘ಪಾತ್ರ ಯಾವುದೇ ಇರಲಿ, ತಕರಾರಿಲ್ಲದೆ ಕಲಾವಿದ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ಕಲಾವಿದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ಒಂದೆರಡು ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಕಲಾಮಾಧ್ಯಮ ಸೊರಗುತ್ತದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನವು ಒಂದು ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಭಾವಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಹೊರತು ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನವಲ್ಲ. ಇಡೀ ತಂಡವಾಗಿ ಕಲಾವಿದರು ದುಡಿದರೆ ಎಂತಹ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನಾದರೂ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ನಾನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಸತ್ಯ.’’  - ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟರು

ಎಳವೆಯ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಅಲೆದಾಟಗಳು ಅವರ ಜೀವನಗಳನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸಿದ ಚೆಂಡೆಪೆಟ್ಟುಗಳಾದುವು. ಗಂಭೀರ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅತಿಗಂಭೀರ ಅಭಿನಯದಿಂದಲೂ ಕಲಾರಸಿಕರ ಮನಸೂರೆಗೊಂಡರು . ಯಕ್ಷಗಾನದ ಸವ್ಯಸಾಚಿಯಾಗಿಯೂ ರಂಗಸ್ಥಳದ ಮೇರುಪರ್ವತವಾಗಿಯೂ ಸುಮಾರು ಏಳು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿ ನಟನವಾಡಿದ ಅನನ್ಯವಾದ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಪಸರಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದವರು ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟರು. 

ನಾನು ಕೇಳಿದ "ಮಧ್ಯಮ ವ್ಯಾಯೋಗ"  ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಘಟೋತ್ಕಚನಾಗಿ ಸೂರಿಕುಮೇರು ಮತ್ತು ಶೇಣಿ ಭೀಮಸೇನನಾಗಿ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಆಗ ಶೇಣಿಯವರು "ನನ್ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತಿಗೆ ಮಾತು ಮಾತಿಗೆ ಮಾತು ಕೊಡಬಲ್ಲವನು ನೀನೊಬ್ಬನೇ" ಎಂದಿದ್ದರು.ಅದು ಭೀಮಸೇನನಾಗಿ ಅವರು ಘಟೋತ್ಕಚನೊಡನೆ ಹೇಳಿದ್ದಲ್ಲ; ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರಶಂಸೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯುವುದು ಆಸ್ವಾದಕನ ಪಾಲಿಗೆ ತಪ್ಪಾಗದು.

ಕಲೆಗೆ ಸಾವಿಲ್ಲ, ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ಅವಸಾನವಿಲ್ಲ.

~ ಕೃಷ್ಣಪ್ರಕಾಶ ಬೊಳುಂಬು